Chlubek lipowiec: "stary" gatunek - nowe problemy

Chlubek lipowiec (Lamprodila rutilans) stanowi jeden z wielu przykładów, kiedy to specyficzne warunki miejskie wpływają na zmianę sposobu zachowania określonego gatunku owada. W środowisku naturalnym chlubek lipowiec to gatunek rzadki występujący sporadycznie stanowiący naturalny element fauny saproksylicznej związany z dojrzałymi drzewostanami. Notowany jest w lasach, parkach, dolinach rzecznych i alejach, gdzie jest związany przede wszystkim z ciepłymi, rozluźnionymi drzewostanami, skrajami oraz nasłonecznionymi stokami. Chrząszcze bardzo często latają w nasłonecznionych wierzchołkowych partii starych lip, a larwy żerują na odsłoniętych częściach odziomku, szyi korzeniowej, grubych gałęziach i niekiedy nawet na odsłoniętych korzeniach. 

Dlaczego zamierają klony w miastach?

Postępujący proces osłabiania żywotności drzew, aż do ich zamierania, często powstaje w wyniku wieloletniego oddziaływania różnych czynników biotycznych i abiotycznych. Niekiedy jest to spowodowane długookresowym działaniem jednego czynnika, co może wiązać się z infekcją dokonywaną przez wirusy, fitoplazmy a nawet niektóre grzyby, jak również uszkodzeniami powodowanymi przez owady. Najczęściej proces ten wynika jednak z synergistycznego oddziaływania pierwotnych uszkodzeń wywoływanych przez stres wodny, uszkodzenia mechaniczne, uszkodzenia dokonywane przez owady, które stanowią dogodne miejsca infekcji dla wielu organizmów wtórnie zasiedlających wcześniej uszkodzone tkanki. Ich rozwojowi w dalszej kolejności sprzyjają niekorzystne dla drzew warunki siedliskowe takie jak: zanieczyszczenie powietrza, stres solny, nadmierne ubicie podłoża itp. 

Opuchlaki - uciążliwy problem

Opuchlaki są uznawane za jedne z najgroźniejszych gatunków szkodników w profesjonalnym szkółkarstwie i kolekcjach roślin ozdobnych i stanowią stałe zagrożenie imigracją z otaczającego środowiska. Opuchlak truskawkowiec (Otiorhynchus sulcatus)  w szczególności, a także inne, towarzyszące gatunki opuchlaków w mniejszym stopniu, to obecnie jedne z najbardziej uciążliwych owadów w produkcji szkółkarskiej roślin ozdobnych. Mogą także stanowić poważny problem w uprawach truskawek, a od jakiegoś czasu stwarzają coraz to większe zagrożenie w warunkach miejskich, w parkach a także przydomowych ogrodach. Nie jest to zresztą zaskakujące zważywszy, że głównym źródłem rozprzestrzeniania tych owadów jest zasiedlony przez larwy, poczwarki lub jaja materiał szkółkarski. W szczególności dotyczy to roślin w pojemnikach, gdzie larwy znajdują dogodne miejsce do rozwoju i nawet bardzo dokładna inspekcja pojemników nie daje całkowitej gwarancji szczególnie, że stwierdzenie chociażby obecności jaj, jest praktycznie niemożliwe. 

Negatywne konsekwencje występowania chorób winorośli i stosowania środków ochrony roślin dla jakości wina

W dążeniu producentów do uzyskania wina o odpowiednich walorach jakościowych i smakowych niezmiennie pojawia się problem pogodzenia konieczności zwalczania chorób i szkodników winorośli, a stosowaniem środków ochrony roślin, które mogą w niekorzystny sposób wpływać na proces winifikacji. Choć wydawać by się mogło, że samo zastąpienie stosowania preparatów chemicznych, poprzez wdrażanie ochrony biologicznej jest oczywistym wyborem, to jak się okazuje nawet i te alternatywne rozwiązania, nie są całkowicie pozbawione ryzyka negatywnych konsekwencji. O ile jest ono zdecydowanie mniejsze w kontekście samego zdrowia konsumentów, to już niekoniecznie w przypadku jakości win. Nawet tak wydawałoby się do niedawna oczywiste wykorzystywanie środków miedziowych i siarkowych, szczególnie kiedy należy liczyć się z ich późnym stosowaniem przed zbiorami, może w negatywny sposób wpływać na niektóre, istotne dla walorów smakowych i zapachowych, parametry wina.

Drzewa u lekarza - posłuchaj podcastu

Przyczyny zamierania sadzonek w produkcji młodzieży szkółkarskiej

W produkcji ukorzenionych sadzonek, jak i w każdej innej gałęzi szkółkarstwa,  ekonomiczny wymiar rynku determinuje wdrożenie takiego systemu, który przede wszystkim gwarantuje pozyskanie materiału konkurencyjnego cenowo. Sadzonki ukorzeniania się więc powszechnie na zagonach w nie ogrzewanych tunelach foliowych, co umożliwia uzyskanie z jednostki powierzchni stosunkowo dużej ilości odpowiedniego materiału. Zdecydowanie rzadziej ukorzenianie prowadzi się w multipaletach czy styropianowych kuwetach. Również oczekiwania szkółkarzy są większe w kierunku pozyskiwania tanich sadzonek produkowanych z gołym korzeniem. Wybór takiego systemu produkcji stwarza jednak wiele problemów związanych ze zdrowotnością produkowanego materiału. W zimnym podłożu czas ukorzeniania jest długi, od kilku miesięcy do ponad roku i w tym okresie, praktycznie cały czas, rośliny są narażone na porażenie przez choroby. 

Strategia zwalczania szarej pleśni truskawki

Szara pleśń to jedna z najważniejszych i najbardziej niszczycielskich chorób truskawki w Polsce. W sprzyjających warunkach może powodować duże straty widoczne bezpośrednio na polu w trakcie wegetacji jak i później, w okresie przechowywania i transportu. Najważniejszym okresem dla ochrony jest pora kwitnienia, kiedy to regularnie powinno wykonywać się zabiegi chemiczne.

Szara pleśń nie jest bardzo aktywnym patogenem. Infekuje przede wszystkim starzejące się organy, jak kwiaty oraz dojrzewające owoce. Porażenie kwiatów ma znaczenie szczególne ponieważ prowadzi do tzw. „infekcji utajonych”, gdzie przez pewien okres czasu, aż do momentu kiedy w owocach zaczyna wzrastać poziom cukru, nie obserwuje się żadnych objawów choroby.

Systemy wspomagania decyzji w ochronie naci marchwi przed alternariozą

Alternarioza naci marchwi (wywoływana przez grzyb Alternaria dauci) to jedna z najgroźniejszych chorób grzybowych marchwi, która atakuje liście oraz ogonki liściowe, prowadząc do ich przedwczesnego zamierania i znacznego spadku plonu korzeni. Najbardziej dogodne warunki dla jej występowania alternariozy się w sierpniu i we wrześniu, kiedy to zagęszczające się wraz ze wzrostem liści plantacje stwarzają mikroklimat sprzyjający występowaniu tej choroby. Jeżeli rośliny osiągną fazę umożliwiającą infekcję, co dla później wysiewanych odmian można zaobserwować już po 30 dniach od siewu, pierwsze zarodniki grzyba infekują je z resztek pożniwnych, na których grzyb może przetrwać nawet 3–4 lat.

Strategia zwalczania wciornastków w uprawie roślin ozdobnych pod osłonami

Wciornastki to jedne z najtrudniejszych do zwalczenia szkodników w uprawie roślin ozdobnych pod osłonami. Z uwagi na ich bardzo małe (0,5 – 2 mm) rozmiary, które sprawiają, że wciornastki narażone są na bardzo szybkie odwodnienie, wiele gatunków tych owadów znajduje doskonałe warunki do rozwoju w wilgotnych i ciepłych szklarniach. Z tego samego powodu owady są bardzo ruchliwe. W poszukiwaniu wilgoci muszą stale wędrować po roślinach aby regularnie uzupełniać płyny swojego ciała. Dzięki wyjątkowo smukłej sylwetce wciornastki dostają się do miejsc trudno dostępnych dla insektycydów. W szczególności dotyczy wciornastka zachodniego i wciornastka tytoniowca, które preferują żerowanie na kwiatach i pąkach. 

Występowanie grzybów rodzaju Stemphylium i Alternaria na cebuli

Grzyby z rodzaju Alternaria i Stemphylium to obok mączniaka rzekomego jedne z najbardziej destrukcyjnych patogenów liści cebuli. Ich obecność jest notowana we wszystkich większych rejonach uprawy cebuli na świecie. W gorącym klimacie straty plonu mogą dochodzić nawet do 80-90%. Objawy powodowane przez obydwa grzyby są na cebuli są łudząco podobne. Pomimo, że do ich zwalczania również używa się bardzo podobnych fungicydów poprawna identyfikacja ma tu ogromne znaczenie. W powszechnej opinii producentów na całym świecie porażenie plantacji przez Stemphylium może być znacznie bardziej destrukcyjne i z reguły wymaga bardziej restrykcyjnego programu ochrony, gdzie liczba wykonywanych zabiegów w sezonie jest większa, a odstępy pomiędzy zabiegami krótsze.

Monitoring i zwalczanie ziemiórek

Skuteczne zwalczanie ziemiórek jest utrudnione z powodu niskich lotów dorosłych much tuż nad powierzchnią podłoża, nieprzerwanie nakładających się na siebie różnych pokoleń oraz krótkiego cyklu życiowego. Aby skutecznie uniknąć problemu konieczne jest wprowadzenie systemu wczesnej kontroli, i nie czekanie do rozwinięcia się licznej populacji. Strategie zwalczania muszą uwzględniać monitorowanie populacji oraz zalecenia agrotechniczne. O ile walka biologiczna może być skutecznie prowadzona przeciwko ziemiórkom, o tyle jej efektywność w ograniczaniu populacji brzegówek jest niewielka.

Strategia zwalczania mączlika szklarniowego

Mączliki są rozprzestrzenione głównie w krajach tropikalnych i subtropikalnych. W Europie Środkowej, w tym i w Polsce, rozpoznano niewiele bo ok. 20 gatunków . Jak dotąd stanowią one stosunkowo mało zbadaną grupę stawonogów. Wśród owadów żerujących poza obiektami zamkniętymi za szkodliwe uważa się Aleurochiton aceris, który może powodować przedwczesne usychanie i opadanie liści klonu zwyczajnego oraz sporadycznie, mączlik różanecznikowy (Dialeurodes chittendeni) powodujący mozaikowate przebarwienia liści przede wszystkim na różaneczniku kaukaskim i katawbijskim. Tymczasem dwa gatunki tj: mączlik szklarniowy (Trialeurodes vaporariorum Westw.) oraz mączlik ostroskrzydły (Bemisia tabaci Gen.), które żerują na warzywach i roślinach ozdobnych produkowanych pod osłonami, są uważane za groźne szkodniki roślin w produkcji ogrodniczej. 

Strategia zwalczania szarej pleśni na pelargonii

Pelargonia (Pelargonium spp.) należy do roślin bardzo wrażliwych na infekcje wywoływaną przez szarą pleśń (Botrytis cinerea).  Pod osłonami, szczególnie dotkliwe straty odnotowuje się w produkcji wegetatywnie rozmnażanych sadzonek P. × hortorum L. H. Bailey. Dla uzyskania zwartego pokroju i umożliwienia sadzonkom wykształcenia wielu pędów, podczas ukorzeniania, rosnące blisko siebie rośliny są traktowane odpowiednimi regulatorami wzrostu.  W konsekwencji niżej położone liście, ze względu na utrzymującą się w dolnej części rośliny dużą wilgotność powietrza i równocześnie silny niedostatek światła, łatwo ulegają infekcji. W ten sposób rozpoczyna się proces chorobowy. Co więcej rośliny mateczne, ranione podczas pobierania sadzonek, stosunkowo często są porażane właśnie w miejscu cięcia, skąd grzybnia rozprzestrzenia się dalej wzdłuż pędu.

Główne założenia strategi ochrony winorośli przed mączniakiem prawdziwym

Duże znaczenie w ograniczaniu epidemii mączniaka prawdziwego a tym samym w redukcji ilości stosowanych zabiegów chemicznych mają różne metody agrotechniczne takie jak: właściwe prowadzenie roślin, redukcja zacienienia, optymalizacja nawożenia azotowego oraz usuwanie pędów („flag shoots”) z zainfekowanych pąków. Właściwe prowadzenie roślin poprzez utrzymywanie ich poprawnej struktury wpływa na zwiększenie przepływu powietrza pomiędzy krzewami a tym samym ogranicza nadmierną wilgoć na plantacji. Ułatwiony zostaje również dostęp cieczy roboczej do wszystkich liści oraz do gron podczas wykonywania zabiegów chemicznych. Ponieważ promieniowanie UV zmniejsza wrażliwość winorośli na mączniaka prawdziwego każde zwiększenie ekspozycji wszystkich partii roślin na słońce utrudnia epidemiczny rozwój patogena. Można to realizować poprzez redukcję zacienienia, odpowiednie skracanie pędów bądź mechaniczne lub maszynowe usuwanie liści oraz ograniczenie nawożenia azotowego

Metoda "parasola" w zwalczaniu białej plamistości truskawki

Badania prowadzone w Kanadzie nad zwalczaniem białej plamistości truskawki doprowadziły do wdrażania systemu ochrony na zasadzie tzw. “parasola”. Zarodniki tego grzyba są gotowe do infekcji już w temperaturze średniodobowej bliskiej 5⁰C, natomiast infekcja zazwyczaj rozpoczyna się w temp ok 10⁰C, ale okres inkubacji, kiedy jeszcze nie obserwuje się objawów chorobowych jest dość długi i może trwać od 15 do nawet 30 dni. Porażane są wyłącznie młode liście w początkowym okresie ich rozwoju, kiedy to posiadają dużą zdolność retencji wody znacznie ułatwiającą infekcję. Rośliny są infekowane przede wszystkim przez aparaty szparkowe po dolnej stronie liści. 

Choroby kory drzew miejskich

Drzewa rosnące w warunkach miejskich są narażone na szereg niekorzystnych dla ich rozwoju warunków środowiskowych. Wpływ stresu środowiskowego może mieć charakter bezpośredni, co skutkuje różnego rodzaju reakcjami fizjologicznymi takimi jak więdnięcia, powstawanie rozległych podłużnych pęknięć kory itp. Osłabione w wyniku stresu drzewa stają się również bardziej podatne na infekcje dokonywane przez niektóre grzyby i bakterie, które powodują liczne choroby kory prowadzące chociażby do powstawania raków drzewnych czy zgorzeli. Ryzyko ich występowania może być również związane z niewłaściwym prowadzeniem prac pielęgnacyjnych, których konsekwencją jest pozostawianie otwartych ran stanowiących “wrota” do wnikania licznych patogenów. O ile w warunkach optymalnych dla rozwoju drzew, reakcje odpornościowe są często wystarczające dla powstrzymania rozwoju patogenów, to już w przypadku drzew osłabionych mogą okazać się mało skuteczne. 

Ziemiórki i brzegówki - opis problemu

Ziemiórki są to owady należące do rzędu muchówek, rodziny ziemiórkowatych (Sciaridae), do której to zalicza się kilka rodzajów w tym Bradysia, Lycorieura i Sciara. Niektóre z nich są poważnymi szkodnikami w uprawie roślin ozdobnych pod osłonami, a zdecydowanie najczęstszy problem stanowi Bradysia paupera czyli tzw. gnusz. Wizualnie ziemiórki przypominają małe muchy, które zwykle można dostrzec w produkcji szklarniowej na powierzchni podłoży, w pobliżu uprawianych roślin. Owady te są uważane za uciążliwe szkodniki, szczególnie, że na wielu gatunkach roślin ozdobnych, mogą ułatwiać przenoszenie kilku chorobotwórczych grzybów w tym gatunków pochodzenia glebowego. 

Ogłodek dębowiec utrudnia przyjmowanie się młodych dębów w miastach

Od kilku lat ogłodęk dębowiec (S. intricatus) wyrósł na głównego sprawcę braku udatności sadzenia nowych debów w miastach.W lasach owad ten jest groźnym i często niedoceniany szkodnikiem wtórnym dębu, najliczniej występującym na drzewostanach przerzedzonych oraz osłabionych działaniem różnych czynników abiotycznych, biotycznych i antropogenicznych. Na starszych drzewach zasiedla głównie gałęzie w górnych częściach korony, powodując ich usychanie, natomiast na młodszych dębach opada pień i razem z innymi szkodnikami wtórnymi, lub często nawet samodzielnie powoduje obumieranie drzew. Z jednego dużego drzewa może wylęgać się nawet do 37 tys. sztuk chrząszczy i szacuje się, że taka ilość może uszkodzić do 10000 pędów. Bardzo istotnym elementem jest więc utrzymywanie odpowiedniego zwarcia drzewostanów, ponieważ gatunek ma duże znaczenie w warunkach silnego przerzedzenia drzew.

Wachlarzowiec olbrzymi

Wachlarzowiec olbrzymi (Meripillus giganteus) to wśród wszystkich znanych grzybów, które mają istotne znaczenie na stabilność drzew i niebezpieczeństwa wykrotów, gatunek  szczególnie niebezpieczny. Zasiedla podstawę pnia oraz korzenie wielu drzew dwuliściennych i w zdecydowanie mniejszym stopniu także  jednoliściennych. Bardzo często spotyka się go środowisku zurbanizowanym, w szczególności na dębach i bukach, jakkolwiek lista jego gospodarzy jest dużo większa. W wielu krajach jest pomiędzy grzybami prowadzącymi do rozkładu drewna postrzegany jako jeden z gatunków najczęściej obserwowanych na drzewach przyulicznych i w parkach. Powoduje białą zgniliznę drewna, które w konsekwencji działalności grzyba staje się miękkie i kruszy się tracąc swoje pierwotne parametry wytrzymałościowe. 

Antraknoza platana

Pod pojęciem antraknoz należy rozumieć grupę chorób powodowanych przez podobne do siebie pod względem morfologicznym grzyby. W większości wypadków są to grzyby należące do rodzaju Apiognomonia, jak: Apiognomonia veneta – na platanach, A. errabunda – na bukach i dębach i wiele innych. W Polsce stwierdzono występowanie choroby m.in. na platanach, grabach, bukach, lipach, jesionach, klonach, ligustrach i magnoliach.

Najczęściej spotykanym objawem antraknoz jest występowanie tzw. nerwobrzeżnej plamistości liści, kiedy to plamy obejmują swym zasięgiem nerwy liści (platan) i ogonki liściowe. W niektórych przypadkach grzybnia przerasta przez nerwy do ogonków liściowych, a stąd do pędów prowadząc do powstawania małych zrakowaceń. Choroba ma duże znaczenie wyłącznie wtedy, jeżeli powoduje powtarzające się corocznie defoliacje i zamieranie gałązek i pędów.