Zjawisko kompleksowego zamierania klonów w zieleni miejskiej

Postępujący proces osłabiania żywotności drzew, aż do ich zamierania, często powstaje w wyniku wieloletniego oddziaływania różnych czynników biotycznych i abiotycznych. Niekiedy jest to spowodowane długookresowym działaniem jednego czynnika, co może wiązać się z infekcją dokonywaną przez wirusy, fitoplazmy a nawet niektóre grzyby, jak również uszkodzeniami powodowanymi przez owady. Najczęściej proces ten wynika jednak z synergistycznego oddziaływania pierwotnych uszkodzeń wywoływanych przez stres wodny, uszkodzenia mechaniczne, uszkodzenia dokonywane przez owady, które stanowią dogodne miejsca infekcji dla wielu organizmów wtórnie zasiedlających wcześniej uszkodzone tkanki. Ich rozwojowi w dalszej kolejności sprzyjają niekorzystne dla drzew warunki siedliskowe takie jak: zanieczyszczenie powietrza, stres solny, nadmierne ubicie podłoża itp. 

W warunkach miejskich zjawisko to zostało dość szczegółowo opisane dla klonów. Przyjmuje się, że proces postępującego pogarszania się kondycji tych drzew w miastach warunkuje jednoczesne występowanie wielu różnych czynników, do których zalicza się przede wszystkim:

• Niedostatek wody
• Zaburzenia w pobieraniu składników pokarmowych, w płytkiej warstwie gleby o małej zawartości materii organicznej
• Zawijanie korzeni
• Zbyt mała ilość miejsca dla swobodnego rozwoju systemu korzeniowego
• Występowanie nadmiernej ilości raków drzewnych oraz organizmów glonopodobnych z rodzaju Phytophtora
• Nadmierne ubicie podłoża pod drzewami
• Chroniczna forma infekcji dokonywanej przez Verticillium dahliae
• Silne uszkodzenia mechaniczne pni
• Uszkodzenia korzeni w trakcie różnych prac ziemnych
• Wtórne uszkadzanie osłabionych drzew przez grzyby: Nectria cinnabarina, Ganoderma spp, Botryosphaeria spp

Nie bez znaczenia wpływ na proces osłabiania drzew mają nie tylko zaburzenia lokalne związane ze środowiskiem miejskim, jak również te o charakterze globalnym, czego przykładem może być susza, z jaką mieliśmy do czynienia w roku 2015 jak również 2018. Według Koehlera (”Zarys hylopatologii “, 1981) wpływ posuchy na występowanie niekorzystnych zaburzeń w zdrowotności drzew i krzewów nie zanika wraz z ustąpieniem suszy. Pojawia się zespół trudnych do jednoznacznej interpretacji reakcji długoletnich i drzewa w tym czasie mogą wymagać dodatkowej ochrony.

Poza klonami, w lasach, wieloczynnikowe zamieranie drzew zostało opisane dla: wiązów, jodeł, świerków, dębów, buków, brzóz, jesionów, topoli i olszy.