Wciornastki można spotkać w różnych częściach roślin. Część z nich odżywia się sokiem wysysanym z liści i zielonych pędów jak np. wciornastek cieplarek, a część żeruje na kwiatach i kwiatostanach (wciornastek tytoniowiec, wciornastek zachodni), gdzie spijają nektar lub wysysają zawartość ziaren pyłku kwiatowego i tkanek okwiatu. W konsekwencji rośliny rosną w sposób nienaturalny, co często objawia się zwijaniem i skręcaniem liści, odbarwianiem kwiatów, zasychaniem pąków kwiatowych i różnymi deformacjami pędów.
Wszystkie roślinożerne wciornastki powodują szkody bezpośrednie w wyniku mechanicznych uszkodzeń tkanek w trakcie wprowadzania aparatu gębowego podczas odżywiania, a także w wyniku składania jaj, które są wprowadzane pod tkankę roślin. W trakcie żerowania wprowadzają ślinę do tkanek co prowadzi do ich miejscowego rozkładu (lizy). Bardzo często żerowanie wciornastków można rozpoznać po ciemnych, drobnych odchodach wyraźnie widocznych na tle srebrzystych plam odbarwiających się tkanek. Srebrzenie się tkanek powstaje w wyniku przedostawania się powietrza do wnętrza komórek, których zawartość została wcześniej wessana przez żerujące wciornastki.
Zdolność wciornastków do łatwego rozprzestrzeniania wirusów determinuje konieczność wczesnego wykrywania owadów. Niezbędną czynnością jest więc wykładanie lepowych tablic chwytnych oraz regularna inspekcja roślin. Do wyłapywania wciornastków najlepsze są tablice w kolorze niebieskim. Wciornastki dobrze reagują tylko na niektóre jego odcienie. Dla przykładu wciornastek kalifornijski najsilniej reaguje na tablice chwytne o barwie jasnoniebieskiej i niebieskiej. Również tablice o barwie żółtej i białej okazały się przydatne, choć nie w takim stopniu jak niebieskie. Niebieskie tablice działają bardzo selektywnie, gdyż odławiają się na nich przede wszystkim wciornastki natomiast pozostałe owady w zdecydowanie mniejszym stopniu. W wyniku badań okazało się, co może być pewnym zaskoczeniem, że najsilniej wabiąco na wciornastka kalifornijskiego wpływają nie tyle duże tablice zawieszone nad roślinami, co małe prostokątne tabliczki umieszczone w doniczkach w pobliżu roślin.
Skuteczność pułapek może zostać zwiększona poprzez zastosowanie olejków eterycznych anyżowego, lawendowego, pomarańczowego, sosnowego oraz rozmarynowego zastosowanych jako atraktanty. Podczas wizualnej lustracji na obecność wciornastków pomocne może być lekkie „chuchnięcie” na rośliny ponieważ zawarty w wydychanym powietrzu dwutlenek węgla zwiększa mobilność wciornastków. Próg szkodliwości wymagany do chemicznego zwalczania mierzony jako liczba owadów znalezionych na 1 pułapce w określonym odcinku czasu nie jest dotychczas jednoznacznie sprecyzowany i może różnić się w zależności od rodzaju rośliny, jak i gatunku wciornastka. W przypadku kiedy do ograniczania populacji stosuje się organizmy pożyteczne ich wypuszczanie powinno nastąpić jak najszybciej, zaraz po stwierdzeniu pierwszych wciornastków na pułapkach.
Szczególne znaczenie jako identyfikatory wciornastków mogą mieć pewne odmiany petunii jak np. Majestic, Blue Magic czy Calypso. Już po kilku dniach żerowania wciornastków na roślinach tych można dostrzec symptomy występowania wirusa brązowej plamistości pomidora. Co więcej wirus zostaje „uwięziony” w tkankach w taki sposób, że nie przemieszcza się systemicznie w roślinie stąd rozprzestrzenianie wirusa na pozostałe rośliny w produkcji nie stanowi problemu. Objawy zawirusowania są dostrzegalne w postaci wyraźnych brązowych pierścieni widocznych po 3-4 dniach żerowania wciornastków. Kwiaty odmian wskaźnikowych powinny zostać usuwane aby nie zachęcać wciornastków, a w szczególności wciornastka zachodniego do żerowania na częściach generatywnych zamiast na liściach. Objawy zawirusowania nie uaktywniają się bowiem na kwiatach. Rośliny wskaźnikowe nie powinny zastąpić pułapek lepowych, a jedynie stanowić ich uzupełnienie. O ile bowiem tablice chwytne monitorują wyłącznie aktywność lotów wciornastków, to rośliny wskaźnikowe mogą być wskaźnikiem rozpoczęcia żerowania i obecności wirusa w produkcji.
Bez względu na rodzaj zastosowanej metody zwalczania chemicznej czy biologicznej bezwzględnie należy usuwać chwasty zarówno z wnętrza obiektów jak i poza nimi. Chwasty stanowią doskonały azyl dla wciornastków. Wokół obiektów szklarniowych wymagane jest utrzymywanie 6-10 m strefy wolnej od chwastów. Może to być zrealizowane poprzez opryskiwanie chemiczne, mulczowanie czy wreszcie wybetonowanie przylegających do szklarni powierzchni.
Wciornastki posiadają skomplikowany cykl rozwojowy stąd ich zwa;lczanie jest trudne i uciązliwe.
Rys.1. Ogólny schemat cyklu rozwojowego wciornastków
Skala trudności w dużej mierze zależy od gatunku. Każdorazowe podjęcie decyzji o rozpoczęciu ochrony powinno być poprzedzone właściwą ich identyfikacją. Stosunkowo łatwo zwalczyć bowiem wciornastka cieplarka czy wciornastka różówka gdy tymczasem zwalczanie wciornastka zachodniego lub tytoniowca jest bardzo uciążliwe. Różnice wynikają z biologii poszczególnych gatunków jak i sposobu ich żerowania.
Rys.2. Miejsca i sposóbżerowania podstawowych gatunków wciornastków spotykanych pod osłonami
Te z nich, które uszkadzają kwiaty oraz te, których cykl rozwojowy przynajmniej w części odbywa się w glebie ograniczyć jest najtrudniej. W takiej sytuacji zabiegi muszą być regularnie powtarzane, a odstępy pomiędzy poszczególnymi aplikacjami krótkie. Częste i regularnie prowadzone zabiegi sprzyjają rozwojowi odporności, która została już zasygnalizowana w stosunku do wielu środków. Dla zapobiegania odporności powinno trzymać się zasady, aby na jedno pokolenie wciornastka stosować jedną substancję aktywną bądź preparaty z tej samej grupy, aż do zakończenia kompletnego cyklu rozwojowego, czyli ok. 14 dni w temp. 25oC. Nową substancję (grupę) stosujemy na kolejne pokolenie, co oznacza rotację insektycydów z zachowaniem 3-4 tygodniowej przerwy. Stosowanie mieszanin nie jest wskazane.
Rys.3. Długość trwania poszczególnych stadiów rozwojowy wciornastków na przykładzie F. occidentalis na chryzantemie
W przypadku uciążliwego gatunku modelowego jakim jest wciornastek zachodni potrzebne jest wykonanie 2-3 zabiegów w odstępach średnio 5-cio dniowych w temperaturze pomiędzy 21 a 29,50C. W górnych granicach tego przedziału temperaturowego odstępy powinny być krótsze, bo zaledwie 3 dniowe. W niższych temperaturach można je wydłużyć do 7-10 dni. Krótkie odstępy powinny zostać zachowane nawet jeżeli do zwalczania używa się środków o charakterze wgłębnym bądź układowym. Szczególnie dotyczy to gatunków żerujących na kwiatach.
