Grzyby rodzaju Stemphylium i Alternaria na cebuli - opis problemu

Grzyby z rodzaju Alternaria i Stemphylium to obok mączniaka rzekomego jedne z najbardziej destrukcyjnych patogenów liści cebuli. Ich obecność jest notowana we wszystkich większych rejonach uprawy cebuli na świecie. W gorącym klimacie straty plonu mogą dochodzić nawet do 80-90%. Objawy powodowane przez obydwa grzyby są na cebuli są łudząco podobne. Pomimo, że do ich zwalczania również używa się bardzo podobnych fungicydów poprawna identyfikacja ma tu ogromne znaczenie. W powszechnej opinii producentów na całym świecie porażenie plantacji przez Stemphylium może być znacznie bardziej destrukcyjne i z reguły wymaga bardziej restrykcyjnego programu ochrony, gdzie liczba wykonywanych zabiegów w sezonie jest większa, a odstępy pomiędzy zabiegami krótsze.

Początkowo objawy powodowane zarówno przez grzyby z rodzaju Alternaria jak i Stemphylium występują w postaci żółtych lub jasno brązowych, lekko wodnistych plamek. W przypadku Stemphylium z czasem plamy wydłużają się, stają się wrzecionowate i przybierają kolor zielonkawo brązowy. Bardzo charakterystyczną cechą występującą w przypadku Stemphylium jest zasychanie końcówek szczypioru. Oczywiście przyczyn zasychania końcówek liści może być wiele. Do głównych należy nieodpowiednia kwasowość gleby, zaburzenia w pobieraniu wapnia a także okresy silnego nasłonecznienia, które powodują nadmierną transpirację liści. Końcówki liści mogą również zasychać na ciężkich, nadmiernie uwilgotnionych glebach wskutek zaduszenia korzeni. Także na glebach o złej strukturze i słabo wykształconych korzeniach może czasami dochodzić do takiego zjawiska. Trzeba również zasygnalizować, że zbyt późne bądź nieumiejętne stosowanie herbicydów szczególnie tych o charakterze kontaktowym, które usuwają powłokę woskową na powierzchni szczypioru, może w konsekwencji zwiększać wiotkość liści cebuli i powodować ich załamywanie.

Zarodniki Stemphylium vesicarium

Charakterystyczne trzonki grzyba

Objawy Stemphylium vesicarium na liściu cebuli


Objawy alternariozy na szczypiorze cebuli

Oczywiście zasychanie końcówek szczypioru nie determinuje jednoznacznie obecności Stemphylium na plantacji, ale zawsze powinno budzić zwiększoną uwagę. Co więcej nawet, jeżeli przyczyna zasychania końcówek szczypioru ma inne źródło to i tak zamierające w ten sposób tkanki stanowią doskonałą pożywkę dla zarówno dla Alternaria spp jak i Stemphylium spp. Stempylium może ponadto infekować tkanki wcześniej zainfekowane przez Alternaria i z reguły na plantacjach występują infekcje mieszane. Ponieważ obydwa grzyby mogą występować na tych samych tkankach równocześnie, do dnia dzisiejszego nie jest jednoznacznie potwierdzone czy jest to efekt antagonistyczny czy synergistyczny.

Na tych plamach stwierdzono jedocześnie Stemphylium vesicarium i Alternaria spp


W przypadku porażenia szczypioru przez Stemphylium czasami, obserwuje się zamieranie całych liści od wierzchołka. Porażone liście dość gwałtownie przybierają biały kolor. Ponadto na szczypiorze można dostrzec charakterystyczne ciemne plamy i rozciągnięte nekrozy w rezultacie prowadzące do przedwczesnego zasychania szczypioru i zmniejszenia plonu bulw. Ciemne, czasami oliwkowe plamy praktycznie niczym szczególnym nie różnią się od tych występujących przy alternariozie. Natomiast wrzecionowaty, wydłużony charakter plam, które mogą rozciągać się przez całą długość szczypioru z reguły po stronie nawietrznej jest cechą dość charakterystyczną dla Stemphylium. W badaniach często nie można wyizolować grzyba na zniszczonych, bielejących fragmentach tkankach co może sugerować, że grzyb ten wydziela toksyny i to właśnie ich działalność w dużej mierze wpływa na jego destrukcyjny charakter. Możliwość wydzielana toksyn przez Stemphylium została już udowodniona w testach biologicznych. 

Zamieranie wierzchołków liści to czasami pierwszy objaw choroby


Rozległe plamy powodowane prezez Stemphylium biegnące wzdłuż całego liści po jego stronie nawietrznej


Chorobie sprzyja wysoka wilgotność powietrza oraz suche, gorące powietrze, czyli dokładnie takie same warunki, jakie są wymagane do rozwoju Alternaria spp. W takich okolicznościach Stemphylium vesicarium jest w stanie doszczętnie zniszczyć szczypior cebuli.

Całkowite zniszczenie szczypioru cebuli przez Stemphylium



Szczypior cebuli doszczętnie zniszczony przez alternariozę

Masowe zarodnikowanie Alternaria rozwijających się na starzejacym się szczypiorze























Chlubek lipowiec: "stary" gatunek - nowe problemy

Chlubek lipowiec ( Lamprodila rutilans ) stanowi jeden z wielu przykładów, kiedy to specyficzne warunki miejskie wpływają na zmianę sposobu ...