Dorosłe owady przypominają małe komary. Są barwy szarej, do czarnej, około 3–4 mm długości z charakterystycznymi, długimi nogami. Na głowie posiadają nitkowatego kształtu czułki oraz duże złożone oczy, które stykają się ze sobą powyżej nasady czułków. Ponieważ ziemiórki są słabymi lotnikami to ich lot, nisko nad powierzchnią podłoża, jest bardzo charakterystyczny – krótki i gwałtowny – przerywany częstymi odpoczynkami. Samice żyją około 10 dni i znoszą średnio ok. 150 owalnych, białych jaj składanych wprost do podłoża. W zależności od temperatury, po 2–7 dniach, ze złożonych jaj, wylęgają się białe larwy długości 4–6 mm. Larwy mają czarną błyszczą głowę oraz przewód pokarmowym wyraźnie prześwitujący przez jasne powłoki ciała. Najczęściej gromadzą się się w górnej, 3-5 cm warstwie podłoża. Po ok. 5–14 dni żerowania następuje ich przepoczwarczenie. Dorosłe muchy następnego pokolenia pojawiają się po w 4–6 dniach. Podobnie jak w przypadku większości owadów ziemiórki są zdecydowanie aktywniejsze i rozmnażają się szybciej w cieplejszych temperaturach. W temp 24°C cykl rozwojowy jednego pokolenia może trwać ok 21 dniach. Dla porównania w temp. 16°C jest on zdecydowanie dłuższy i może rozciągać się nawet do 38 dni.
Poza ziemiórkami coraz częstszym problemem w produkcji pod osłonami jest inny rodzaj much tzw. brzegówki (Scatea stagnalis). Wielkością owady te są zbliżone do ziemiórek jednak ich krępa budowa ciała bardziej przypomina małe muchy domowe. Brzegówki mają krótkie szczeciniaste czułki, krótkie nogi, posiadają pięć wyraźnych, jasnych plamek na skrzydłach i zdecydowanie lepiej niż ziemiórki latają.
Dorosłe owady preferują wilgotne warunki i dlatego są często odnajdywane pod stołami i we wszystkich innych wilgotnych miejscach. Samice składają jaja bezpośrednio na glonach bądź silnie wilgotnym podłożu. Larwy wylęgają się w 2–3 dniach, są bezgłowe w kolorze śmietankowym lub brudno-brązowym. Odżywiają się glonami i innymi drobnoustrojami. W warunkach szklarniowych cykl rozwojowy jednego pokolenia trwa ok. 9–14 dni. Generalnie brzegówki odżywiają się glonami i najczęściej mają znaczenie na podłożach z wełny mineralnej oraz pianki poliuretanowej, czyli tam gdzie glony chętnie się pojawiają. Jakkolwiek larwy mogą podgryzać korzenie szczególnie jeśli te są zaatakowane przez grzyby.
Szkodliwość ziemiórek
Najważniejszy okres dla ograniczania populacji ziemiórek to pierwsze tygodnie uprawy. W tym czasie sadzonki i rośliny z nie w pełni wykształconym systemem korzeniowym, są szczególnie wrażliwe na uszkodzenia. W szczególności dotyczy to nieukorzenionych sadzonek, dla których żerowanie larw utrudnia formowanie się kalusa, a tym samym hamuje inicjowanie rozwoju korzeni. Larwy ziemiórek odżywiają się przede wszystkim rozkładającą się materią organiczną bądź znajdującymi się w podłożu grzybami i glonami, których obecność jest w ich diecie niezbędna dla prawidłowego wzrostu i rozwoju. Mogą jednak również powodować szkody bezpośrednie w wyniku odżywiania się drobnymi korzeniami, korzeniami włośnikowymi i dolnymi miękkimi częściami łodyg., I choć w różnym stopniu, to praktycznie większość roślin może zostać zaatakowana.
Nie mniej istotne od bezpośredniego niszczenia młodych tkanek są powodowane przez te owady szkody pośrednie. W następstwie dokonywanych przez larwy uszkodzeń tworzą się naturalne drogi wejścia różnych chorobotwórczych organizmów, w tym pochodzenia glebowego. Przykładowo zarodniki grzybów z rodzaju Pythium, pospolitego patogena powodującego „wypadanie” sadzonek, po spożyciu przez larwy mogą pozostać w ich jelicie, aż do przekształcenia się do owada dorosłego. Na podstawie najnowszych badań wiadomo już na pewno, że również dorosłe ziemiórki mogą przenosić zarodniki niektórych grzybów jak chociażby Pythium i Rhizoctonia w wyniku przelatywania much na zdrowe rośliny. Możliwe jest także bierne przenoszenie zarodników grzybów z rodzaju Fusarium i Verticillium przyczepionych do odnóży i innych części ciała ich.
Praktycznie nie ma substratów, które byłoby całkowicie wolne od tych szkodników choć istnieją różnice w preferencji ziemiórek do różnych rodzajów podłoży. Z pewnością szczególnie atrakcyjne dla dorosłych muchówek są podłoża o dużej aktywności mikrobiologicznej i wysokiej wilgotności. Dla ograniczenia nadmiernego namnażaniu sieępopulacji należy unikać niedojrzałych (poniżej 1 roku) kompostów w tym mieszanin takich kompostów z korą sosnową. Wszelkie mieszanki z kompostem są bardziej atrakcyjne dla ziemiórek niż czysty torf. W bardzo niewielkim stopniu natomiast muchy zasiedlają ubogie we florę grzybową podłoża z włókna kokosowego, które obecnie uznaje się jako jedne z lepszych substratów zapobiegających nadmiernemu namnażaniu się populacji tych uciążliwych owadów.
Jeśli chodzi o brzegówki, to ich larwy brzegówek żywią się głównie glonami i normalnie nie atakują roślin. Mogą jednak żerować na korzeniach roślin zainfekowanych przez grzyby. W ten sposób są w stanie przenosić chorobotwórcze organizmy, jeżeli tylko żywe zarodniki grzybów przetrwają w ich przewodzie pokarmowym, aż do osiągnięcia przez nie postaci dorosłej. Badania wykazują, że brzegówki mogą rozprzestrzeniać zarodniki Pythium w podobny sposób jak ziemiórki. Dodatkowo szkodniki te powodują również szkody kosmetyczne poprzez zanieczyszczanie liści i kwiatów swoimi ciemnymi ekskrementami. W odchodach brzegówek również odnajduje się patogeny grzybowe i bakteryjne jak Thielaviopsis basicola, Pythium spp., czy bakterie z rodzaju Erwinia i Pseudomonas.
