Kolcoróg bizoniak - nowy szkodnik winorośli

Kolcoróg bizoniak (Stictocephala bisonia) to gatunek pluskwiaka przywleczony do Europy z Ameryki Pólnocnej. W Polsce notowany od 2007 r. Jest silnym polifagiem żerującym na wielu roślinach i to zarówno na zielnych jak i na drzewach i krzewach. Niekiedy może być szkodnikiem, a w południowej części Europy notuje się straty plonu wynikające z jego żerowania w sadach i na winnicach.  Największe szkody jak dotrychczas stwierdzano w sadach jabłoniowych w okolicy Tyrolu, co w dużej mierze wiązało się z wtórnym zasiedleniem uszkodzonych tkanek przez grzyby rodzaju Fusarium. Samica przed składaniem jaj wykonuje lekko zakrzywione, długie nacięcie o długości około 5–7 mm wzdłuż pędu, które ogranicza transport asymilatów. Na odmianach czerwonych liście powyżej uszkodzenia czerwienieja, zwijają się i niekiedy z czasem mogą zamierać, gdy tymczasem na odmianach białych stają się jasnozielone, albo żółkną. Symptomy jego występowania mogą przypominać infekcje dokonywaną przez fitoplazmę Grapevine Yellows (GY).

Uszkodzenia spowodowane przez samice zazwyczaj nie mają sczególnego znaczenia dla krzewów, choć przy dużym nasileniu, jesienią mogą wyglądać dość spektakularnie. W przypadku młodych nasadzeń zdarza się, że pędy potrafią całkowicie zasychać.

Kolcoróg dobrze lata i w trakcie jednej godziny potrafi przelecieć do 50 m. Do niedawna sądzono, że granica jego zasięgu nie przekroczy 54 równoleżnika, która to linia przebiega przez północną Polskę w okolicach trójmiasta, ale istnieją już pojedyncze doniesienia, że przekracza także i tą granicę. Nie ma jak dotychczas wielu danych, co do jego występowania w naszym kraju a tym bardziej biologii rozwoju. Póki co wiadomo, że występuje od lipca do października. W sierpniu w 2024 r. Adam Płoński udokumentował jego szkodliwość na swojej winnicy czego efektem są idostępnione poniżej zdjęcia.

Uszkodzenia spowodowane przez pluskwiaka na 'Pinot Noir'. Fot Adam Płoński

Obrączkowanie pędów spowodowane nacinaniem kory pędów przez samice w trakcie składania jaj. Fot. Adam Płoński

Czerwienienie liści i odcinanie pedów w wyniku żerowania szkodnika. Fot. Adam Płoński

Literatura:

• Cai, W., Nie, W., Li, J., Dietrich, C. H., & Yuan, X. (2025). Source of Introduction to China and Global Suitable Habitat Prediction for the Invasive Insect Stictocephala bisonia (Hemiptera: Membracidae). Ecology and Evolution, 15(12). https://doi.org/10.1002/ece3.72708
• Heilemann, K., Schultz, M., Weigand, A., Molitor, D., Egarter Vigl, L., & Eickermann, M. (2024). Symptoms caused by the invasive American buffalo treehopper Stictocephala bisonia Kopp & Yonke 1977 (Insecta, Hemiptera) in Luxembourgish viticulture. Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois, 126, 11. https://doi.org/10.59513/snl.2024.126.011
• Marcin, W., Jolanta, B., Łukasz, J., Małgorzata, K.-K., & Natalia, K. (1977). Stictocephala bisonia Kopp et Yonke, 1977 (Hemiptera: Cicadomorpha, Membracidae) in Poland. Rocznik Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Entomologia" (Nr, 27, 1–13. https://doi.org/10.5281/zenodo.2525549